صفحه اول 

در نشست تخصصی " بررسی علل و عواقب شیوع سریال های ماهواره ای " در واحد علوم و تحقیقات اعلام شد:

در موضوع ماهواره، مدیریت فرهنگی کشور دچار تناقص است

نشست تخصصی " بررسی علل و عواقب شیوع سریال های ماهواره ای " با حضور اساتید و دانشجویان در سالن علامه محمدتقی جعفری دانشکده مدیریت و اقتصاد واحد علوم و تحقیقات برگزار شد و صاحب نظران رسانه، مدیریت، روان شناسی و امور اجتماعی دیدگاههای خود را مطرح کردند

به گزارش روابط عمومی واحد علوم و تحقیقات دکتر خلیل علی محمدزاده معاون فرهنگی واحد علوم و تحقیقات و دبیر این نشست طی سخنانی ضمن خیرمقدم و تشکر از حضور دانشجویان، اساتید و همکاری ریاست دانشکده مدیریت، بر برگزاری نشست های تخصصی، فرهنگی در سایر دانشکده های  واحد علوم و تحقیقات و شعب وابسته به آن تاکید نمود و گفت: باید نکات کلیدی و دستاوردهای این جلسات استخراج و در اختیار کارشناسان و مسئولین مربوطه قرار گیرد.

وی گفت: علت اینکه امروز پیامدهای فرهنگی، مذهبی، سیاسی و اجتماعی ماهواره نگرانی های گسترده ای را در جامعه باعث شده به عدم سازماندهی و هماهنگی به موقع همه ی دستگاه ها برای مدیریت این پدیده مربوط می شود.

 وی گفت: ما وقتی در مدیریت بحث برنامه ریزی را مطرح می کنیم از این مثل استفاده می کنیم  که " وقتی  کشتی نوح ساخته می شد، هنوز باران نباریده بود"، پس باید قبلا برنامه ریزی کرد.

وی گفت:  در برنامه ریزی سه عنصر مهم هدف، پیش بینی آینده و تصمیم گیری نهفته است.

وی با ذکر این نکته که جلوی ضرر را از هر جایی بگیریم، منفعت است، اظهار داشت: باید چنین نشست هایی در دانشگاهها دنبال شود و راهکارهای منطقی و عملی در زمینه های مختلف به دست اندرکاران ارایه گردد.

دکتر علی اکبر فرهنگی، مدیرگروه مدیریت رسانه دانشکده مدیریت و اقتصاد در این نشست، طی سخنانی اظهار داشت: مقوله رسانه ها در حال حاضر به یکی از مهمترین مقوله های  اجتماعی، سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی جهان در ابعاد گسترده تبدیل شده است .

وی گفت: در حال حاضر کامیابی رسانه ها در جلب مخاطبان، نعمات و برکات فراوانی برای انها داشته است. بر این اساس رقابت بسیار فشرده بین رسانه های مختلف در کشورها و سیاستگزاران انها در اقصی نقاط جهان وجود دارد.

وی خاطر نشان ساخت: با مقوله جهانی شدن طبیعتا این مفهوم اهمیت بیشتری پیدا کرده و امروزه در قالب اصطلاحاتی مانند جنگ نرم و جنگ رسانه ای مواجه هستیم.

وی افزود: این کارزاری که مهیا شده  دارای سربازان و افسرانی است که تلاش می کنند سنگرهای مختلف را فتح و از انها حفاظت کنند .

وی با طرح این سوال که یک رسانه با چه مسائلی سروکار دارد؟ بیان داشت: در وهله اول عصر ما، عصر ارتباطات یا تکنوترانیک نامگذاری شده است در این عصر با پدیده های کاملا متفاوت با گذشته روبرو هستیم که همه چیز، دگرگون شده است.

وی ادامه داد: با ورود به عصر جدید یا عصر پست مدرن همه نهادهای حاکم، شروع به دگرگونی می کنند. نهاد خانواده در اثر سیل ، زلزله و بعضی حوادث طبیعی، از یک نهاد ثابت به نهاد متحرک تبدیل می شود ولی در گذشته کسی کمتر به جای دیگر نقل مکان می کرد. ولی امروزه این حرکت بصورت طبیعی انجام می شود. پس خانواده به خانواده ی هسته ای متحرک تبدیل شده است.

وی تصریح کرد: اقتصاد فراملی شده و مشروعیت حکومتها که در گذشته از بالا به پایین  و دارای اقتدار مرحله ای بوده، در حال حاضر به حکومتهای زمینی و مسطح، تبدیل شده است . آموزش همگانی شده، ولی در گذشته آموزش، مخصوص قشر خاصی بوده است. همه ی  اینها موجب تحول و دگرگونی در ارتباطات اجتماعی شده است.

وی گفت: امروزه ارتباطات، گسترده شده و از بدو ورود ارتباطات الکترونیکی ، ارتباطات جهانی شده است . چرا که به راحتی با استفاده از سایتها می توان با دنیا ارتباط برقرار کرد.

وی اظهار داشت: در کنار همه ی اینها یک ابزار بسیار کارامدی  به نام ماهواره شکل گرفته که دیداری و شنیداری بوده و مرزها را درنوردیده است و با سهولت تمام می توان به تمام چیزهایی که مطلوب هر کسی است از طریق امواج دست یافت .

وی اشاره داشت: نظریه پرداز بزرگ ارتباطات، مارشال مک لوهان در سال 1970 گفته ، امروزه دسترسی داشتن به رسانه و در اختیار گرفتن آن، بزرگترین قدرت است و شما با در دست داشتن رسانه، مالک جهان خواهید شد.

وی دو ویژگی این رسانه را بر شمرد : اطلاع رسانی یعنی القاء و انتقال معنی و مفهوم و اثرگذاری به معنی نفوذ بر مردم و جوامع.

وی تصریح کرد: به این ترتیب رسانه ها توانایی این را می یابند که در کلیه زمینه ها نقشی ایفا کنند. این رسانه ها با کسانی به نام مخاطب سروکار دارند که نیازها و خواسته هایی دارند.

وی گفت: سازندگان سریال های ماهواره ای به دقت این خواسته و خلاء ها را شناسایی، بررسی و پاسخگویی می نمایند. ولی در گذشته به علت اینکه ابزاری برای پاسخگویی به این نیازها وجود نداشت نیازها بصورت نهفته باقی می ماند.

وی گفت: پس رمز ماندگاری یک رسانه در هر جامعه، توجه به نیازهای مخاطبان است.

در ادامه نشست دکتر صالحی امیری مدیرگروه مدیریت امورفرهنگی دانشکده مدیریت و اقتصاد طی سخنانی چند ویژگی ماهواره را بیان داشت.

وی از جمله این ویژگی ها به گستردگی، حجم بالای تولید ( حدود 90% ماهواره و 7 هزار شبکه )، حدود 3 هزار شبکه قابل دسترسی در ایران و سرعت زیاد امواج و ارزان بودن آن اشاره کرد.

وی با طرح این سوال که آیا اساسا ماهواره ابزار توسعه است یا محصول و نتیجه توسعه؟ اظهار داشت: منهای هر دو وجه این  پاسخ،  نتیجه آن در جامعه ایران یکسان است .

وی بیان داشت: در جامعه ایران بعد از مشروطیت و ورود به مدرنیته ، تغییراتی صورت گرفته است.

وی تصریح کرد: در قاموس مدیریت ایران ، همیشه تدبیر، بعد ار تغییر بوده است. ماهواره، در فرایند تغییر جامعه ایران نقش ایفا می کند. نوع نگرش به ماهواره از دو مجرای قانونی و غیر قانونی است  که دارای پیامدهای امنیتی و اجتماعی بوده و کمتر به فرایندهای فرهنگی ان پرداخته می شود.

وی افزود: در جامعه غیر رسمی تهران  48 تا 50 درصد مردم از ماهواره استفاده می کنند و رابطه بین غیر قانونی بودن ماهواره و استفاده مردم از آن ،  نشان از قانون گریزی مردم دارد . بنابراین با ابتکارهای فرهنگی می توان با این پدیده مواجه شد چرا که ماهواره به عنوان یک ابزار با افکار انسان ها سرو کار دارد. پس نظام باورها باید تغییر کند .

وی پیامد ماهواره های فارسی زبان را زیاد خواند و گفت: به وسیله این ابزار اکنون بحران هویت ، اخلاق، هنجار، ارزش و رفتار در جامعه و استحاله خانواده ایرانی هدف گیری شده و گردانندگان ماهواره ها در تلاشند استحکام و قدرت خانواده ایرانی را متزلزل کنند.

وی در خصوص رابطه ماهواره با امنیت گفت: امنیت مقوله بسیار حیاتی است. از جمله عناصر امنیت، فرد، خانواده، اخلاق، قضایی، حقوقی، مالی و جانی می باشد که ماهواره رابطه معناداری با تمام اجزای زندگی انسانها دارد .

وی در رابطه با پیامد اجتماعی ماهواره گفت: لمپنیزم  و ونداهیسم از محصولات این پدیده هستند که باعث تغییر در  ادبیات، مفاهیم،  اخلاقیات و رفتارها می شود .

دکتر صالحی امیری سپس راهکارهای اساسی در این مورد را به شرح زیر برشمرد:

1- نیاز سنجی( سبد مصرف فرهنگی): جامعه یک مصرف دارد و یک نیاز ، رابطه مستقیم میان نیاز و تولید وجود دارد .چون در سطح ملی، نیاز فرهنگی جامعه، متناسب با ذائقه تولید نمی شود در نتیجه جامعه نیازهایش را در جایی دیگر جستجو می کند. سرمایه فرهنگی بسیار مهم است ( ماهواره ها در خلاء نیازهای داخلی به بخشی از نیاز های جامعه پاسخ میدهد )

2- درک و فهم درست از پدیده : مدیریت فرهنگی کشور، ابعاد، اضلاع و ابزار را نشناخته، ساختار رسمی، آن را نفی می کند و ساختار غیر رسمی دیگر ی وجود دارد که دعوت به مصرف می کند و این یعنی دو جریان فرهنگی در دو کانال متفاوت.

3- ضرورت رصد دائمی پیامدها: از مدیریت پیامد ها سخن بگوییم نه از نفی پیامدها، چرا که در کشور ما، بدلیل محدودیت قانونی امکان رصد نیست . عدم اطلاعات کافی، ناشی از عدم رصد دائمی متغییر ها است .

4- رویکرد عقلانی و واقع گرایانه به پدیده: لازم است بهره وری مدیریت شده، انجام شود چرا که نفی مطلق به دنبال اثبات مطلق می باشد .

در ادامه این نشست، دکتر بحرینیان، صاحب نظر در روانشناسی بالینی از علل شیوع سریال های ماهواره ای را به موارد زیر اشاره کرد.

وی عدم توجه به برنامه های جذاب و مناسب  برای سنین مختلف در سیما و نیز عدم  برنامه جامع و جذاب برای زنان در سیما را از جمله این علل ذکر کرد.

وی با اشاره به خطرات شیوع سریال های ماهواره ای گفت: القاء الگوی زندگی غربی در زندگی ایرانی ، اشاعه رابطه مثلثی برای خانواده ،تناقض اشکار محتوای سریال های ماهواره ای با رهنمود های تربیتی، نظریه های روانشناسی و دستورالعملهای خانوادگی از مهمترین این خطرهاست.

وی افزود: فرم و محتوای سریال ها ، دارای اهداف فرهنگی خاص سازندگان آنهاست و در حقیقت ارزشهای سبک زندگی غربی و سبک زندگی یک انسانی که پایبند  به هیچ چیزی نیست را القاء می کنند که همگی در تضاد با ارزشها و الگوهای تربیتی، اخلاقی، اعتقادی و سنتی ایرانی است و نتیجه آن ایجاد شک و تردید و نهایتا اضطراب و سایر پیامدهای سوء روانی است .

وی در تشریح اهداف سازندگان این سریال ها به موارد ذیل پرداختند:

1-      القاء بی اعتمادی به برنامه های سیمای داخلی در بین مردم

2-      تحریک و برانگیختن احساسات سرکوب شده و نیازهای خفته و پنهان

3-      برهم زدن مدیریت غرایز

4-      مورد هدف قرار دادن و برهم زدن بنیان خانواده

5-      حساسیت زدایی افراد از ارزشها، اعتقادات، غیرت ایرانی و اسلامی

6-      تضعیف خودواقعی فرد و طرح ریزی یک خودغیرواقعی همراه با جاذبه های احساسی برای فرد

7-      بکارگیری تکنیک تمرین و ممارست در القاء مطالب غیر اخلاقی و غیر علمی( تمرین ، الگوگیری، تشویق و تقویت، سه تکنیک روانشناسی در شکل دهی رفتار جدید در فرد است)

وی یکی از اشتباهات مهم رسانه های داخلی را در الگوبرداری یا کپی برداری از برنامه های ماهواره، به جهت جذب مخاطب بیشتر دانست و گفت: این الگوبردای، علاوه بر اینکه نشان از عدم وجود خلاقیت دارد ، این پیام را به سازندگان برنامه های ماهواره ای می رساند که برنامه هایشان مورد توجه مردم و سیما بوده است و این خود به نوعی موجب تقویت و تشویق سازندگان سریال های ماهواره ای برای ساختن برنامه های قوی تر است .

وی در ادامه صحبت های خود، راهکارهای زیر را مورد پیشنهاد قرار دادند:

1-      فیلم و برنامه ها با کمک و مشاوره ی کارشناسان فرهنگی متعهد که عرق ایرانی و باور اسلامی داشته و به مسائل روز دنیا آگاه می باشند و نیز براساس یک چارچوب فکری پژوهش شده، تهیه و ساخته شود.

2-      خلاقیت و نوآوری در تهیه برنامه ها مورد توجه قرار گیرد.

در ادامه جلسه سردار احمد سوداگر از فرماندهان جنگ و رییس پژوهشگاه دفاع مقدس طی سخنانی گفت: جنگ یک پدیده غیرمنتظره و برق آسا بود که قرار بود در سه روز ارتش از بین برود و کشور تسخیر شود. عدم اطلاع از جنگ، تهدید اساسی بود که با تدبیر امام راحل و مسئولین تبدیل به فرصت شد. دشمنان انقلاب خواستند جلوی صدور انقلاب را بگیرند ولی خود تحمیل جنگ، تبدیل به راهی برای صدور انقلاب شد .

وی گفت: خواستند جلوی آزادی و آزادی خواهی را بگیرند ولی این خود باعث شکل گیری هوشیاری ملی شد .

وی چگونگی تبدیل تهدید به فرصت توسط امام راحل را وارد کردن فرهنگ دفاعی در بین مردم عنوان کرد و گفت:  کسی برای نفع اقتصادی و با وظیفه نظامی وارد دفاع مقدس نشده بود.

وی گفت: جهانی شدن هم تهدید است و هم فرصت و قدرت ملی تنها پدیده ای است که می تواند این تهدید ر ا به فرصت تبدیل کند.

وی ماهواره را ابزار توسعه دانست و تصریح کرد : ماهواره به خودی خود مثبت و منفی نیست بلکه این کاربرد آن است که می تواند مثبت و یا منفی باشد.

وی با طرح این سوال که : "چرا  نتوانستیم خصوصیت فرهنگی و جامعیت فرهنگی خود را ارائه دهیم ؟"

 گفت: اگر مجموعه تلاش ها در جهتی باشد که باور در مردم شکل گیرد ما حتما برنده این جنگ خواهیم بود .

وی بیان داشت: در هدف و روش دوگانگی وجود دارد که این خود باعث ایجاد زمینه برای تهاجم فرهنگی شده  و متاسفانه به جای اثر گذاری در این گونه شبکه ها، ما نظرات مدیران خاص شبکه های تلویزیونی را محور اقدام قرار داده ایم.

وی، آسیب شناسی، نیاز سنجی و مخاطب شناسی در گروه های مختلف اجتماعی را در برآورده نمودن نیازهای اجتماع بسیار موثر دانست.

در ادامه جلسه اساتید مدعو به پاسخگویی سوالات شرکت کنندگان در نشست پرداختند .

در خاتمه دکتر خلیل علی محمدزاده دبیر نشست با اعلام این خبر که این سلسله نشست ها را با حضور مسوولان صدا و سیما و دیگر صاحب نظران ادامه خواهیم داد، در جمع بندی مطالب این نشست گفت:

قرن بیست و یکم ، عصر ارتباطات و قدرت امواج همه زمینه ها و از جمله حوزه تربیت دینی را دچار دگرگونی ساخته و با تمسک به سه خصیصه عقلانیت، تقوی حضور و ارزیابی همراه با گزینش و طرد باید رویایی موثری بین تربیت دینی و چالش های قرن حاضر صورت گیرد.

وی با پرداختن به این سوالات که: آیا با موج ها باید کنار آمد؟ (هرگز).  آیا با موج ها از طریق برداشتن دیش ها باید مبارزه کرد؟ (شاید در درازمدت نتیجه موثری نداشته باشد)، گفت : پس باید برنامه هایی که توسط این ابزار و تکنولوژی منتقل می شود به دقت نقادی و صرافی شود تا اولا به مخاطب آگاهی های لازم برسد و ثانیا نیازها از طریق شبکه های داخلی به شکل منطقی برطرف شود و به عبارتی به گونه ای مساله مدیریت شود که منافع بیشتری برای مردم فراهم آید.

 چهارشنبه 30 آذر 1390 ساعت 8 صبح

بالاي صفحه صفحه اول

E-Commiunication Center

Copyright ©2007I.A.U. Islamic Azad University. Science and Research Branch