 |
||||
|
متن سخنان حجت الاسلام و المسلمين مجتبي كلباسی در نخستين دوره آموزشي شيوه هاي تفسير قرآن كريم در واحد علوم و تحقيقات: تفاسير كوتاه از آيات قرآن بيشتر در ذهن انسان ماندگار مي شود
بسم الله الرحمن الرحيم موضوع انتخابي، شيوه هاي بيان تفسير است كه در اين جلسه به چند مورد آن مي پردازيم. شيوه اول : پرسش داخلي به اين معني كه از آيات قرآن سؤال طرح مي شود به طور مثال : سوره الرحمن. چرا اين سوره با الرحمن شروع شده؟ چون تعبير قرآن و هم جلوهي ربانيت خدا است. چرا با ال ؟ ال تعريف است و استقراق وصف هم است يعني آن كه در حمايت كامله چرا تعريف قرآن مقدم بر خلقت انسان است با اينكه از نظر زماني اول انسان خلق شده بعد قرآن بر پيامبر نازل شده؟ 1- اهميت قرآن. 2- اگر انساني خلق شده قبلاً طراحي شده كه در قرآن اين طراحي شده، اول طرح و برنامه بعد اجراء. البته در مورد خدا اين بحث زمان، مطرح نيست به قول علما رتبه اي است و طرح و برنامه مقدم بر اجرا است. نظام برنامه ريزي شده، عالم طراحي شده و هر چيز سرجايش طراحي شده. چرا از بين نعمت ها بيان ذكر شده: قرآن از بيان است. اي انسان رابطه تو را با قرآن قرار دادم در تو خويي است كه مي تواني با قرآن ارتباط برقرار كني و آن بيان است كه همان پل ارنباطي ماست. شما هر سوره و آيه قرآن را انتخاب كرديم اين قابليت را دارد كه با اين روش تبيين شود البته مطالعه و فكر مي خواهد. طرح سؤال و سپس پاسخ. فردي كه تفسير را گوش مي دهد يك چيزهاي مشخص را فرا مي گيرد و اين موارد كاملاً قابل تفكيك است براي دانشجويان و استادان پيدا شده و به همين ترتيب عمل شود. شيوه دوم: پرسش خارجي اول آيه را مي نويسيم و معنا مي شود و سپس سؤالات طرح مي شود. گاهي ما سؤال بيروني طرح مي كنيم و از قران به اين سؤال پاسخ مي دهيم يعني سؤال طرح مي شود و از آيات قرآن پاسخ مي دهيم و اين گونه به تفسير مي پردازيم. سؤالات زياد است اگر به اين روش كار كند بايد قرآن را به اين نيت بخواند كه هر آيه پاسخ چه سؤالي و يا چه سؤالاتي است؟ بسياري از آيات قرآن پاسخ سؤالاتي است كه البته اين شيوه نياز به يك مقدمه دارد يعني پيش نياز اين شيوه يك مقدمه مناسب است. سؤال: به نظر شما كسي، انسان را دوست داشته باشد اين دوست داشتن خاصيتي دارد يا نه؟ مثلاً رفتگر محله در هنگام سفر مواظب منزلت است. اگر شهردار باشد آسفالت ها خراب نمي شود. لامپ ها هميشه درست است. آن كسي كه قدرتش بيشتر و بالاتر و هيچ كسي مثل او نيست، برابر نيست، خداست اگر خدا ما را دوست داشته باشد ديگر حد و مرزي براي خاصيتش نمي توان قائل شد. سؤال: چه كنيم خدا ما را دوست داشته باشد؟ قرآن جواب مي دهد: قل ان كنتم تحبون الله و اتقوا الله. كليد جلب محبت خدا پيروي از پيامبر است. پيامبر به مردم بگو اگر مي خواهيد تو را دوست داشته باشد از پيامبر پيروي كنيد تا خداوند دوستت بدارد. سؤال: خداوند چه كساني را دوست دارد؟ فرق اين با سؤال اولي چه بود؟ سؤال اول جواب يك آيه بود و اين سؤال چند آيه جواب دارد. سؤال داخلي مي تواند در تفسير ترتيبي مطرح و موضوعي مطرح شود. موضوع طرح مناسب سؤال و ارائه پاسخ است. وقتي مسافرت مي رويد يك چيزها يي را برمي داريد و با يك كساني همراه مي شويد تا در راه نمانيد، نترسيد، پيش بيني مي كنيد. آن كسي كه همراه هميشه ما است و همه چيز دارد آن خدا است حالا خدا با چه كساني است؟ خداوند چه كساني را دوست ندارد. اگر رفتگر محله اگر با آدم بد باشدخاصيتش چيست؟ اگر ما مسافرت برويم ديگر احساس مسؤوليت نمي كند ولي اگر خداوند محبتش قطع شود از همه خطرناك تر است. لايحبون ظالمين. لا يحبون الفاسدين. پس طرح سؤال دو نوع: سؤال داخلي سؤال خارجي اين به علت قابليت هاي فوق العاده كه دارد كاربردش وسيع و مؤثر است. قرآن در بعضي موارد جواب مي دهد. روش طرح سؤال 1. روش قرآني 2. فطرت بشر اين سؤال خود شما هستيد و خودتان مطرح كرديد و زمام برنامه دست خودتان مثلاً شما در قالب چند سؤال آيه را تفسير كنيد. شيوه سوم : روش داستاني در قرآن صدها داستان وجود دارد. علاوه بر داستان هايي كه در متن قرار دارد، داستان هاي ديگر در شأن نزول وجود دارد كه هزار نكته پشت سر آيات بيان شده كه اين قصه ها در شرايط خاص بخصوص براي نوجوانان جذاب است كه خودش بستر مناسب براي تفسير آيه هستند پرورش داستان و ايجاد بستر براي فهم آيات. از يك داستان شروع مي كنيم. اين جا پرورش داستان مهم است در شأن نزول يكي از انصار خرماي پوسيده براي اصحاب صفه آورد ايجاد فضاي ذهني براي مخاطب، سپس بستر تا آيه در آن بيان شود. خودت خرماي پوسيده از كسي نمي گرفتي ولي حالا خودت داري به ديگري مي دهي. اگر تفاسير كوتاه باشد بيشتر جذاب است و در ذهن انسان مي ماند اين روش براي همه مفيد است مخصوصاً جوانان كه مواردش زياد است. شيوه چهارم : روش درد و درمان يكي از اسامي قرآن شفاء است. قرآن شفاءبخش جسمي دارد ولي در اينجا شفابخش روحي قرآن منظور است در مرحله اول دردها را بيان مي كند كه انسان را متوجه درد مي كند و براي اين دردها، درمان هم داده. مثلاً درمان بخل كه قرآن آن را به عنوان درد بيان مي كند بدترين حرف ها را به آدم هاي بخيل مي زند بعد قرآن مي آيد نسخه مي پيچد كه نياز بايد احاطه كامل و نسبي داشت. البته بعضي درمان معجوني است كه بايد چند چيز را مخلوط كرد تا درمان شود. اول مي آيد ديدگاه انسان به مال را اصلاح مي كند. سؤال: اگر انفاق كردي فكر نكن چيزي از دست دادي و انسان نوعاً فكر مي كندچيزي از دستش رفته به آن مقدار پولي كه دارد چه كار مي كند كه زيادتر بشود؟ حالا بگذار، بانك، زمين بخر. حالا فكر نمي كند به اندازه اي كه از دست داده چقدر بدست آورده. در راه خدا انفاق كردي اجر چند برابر بدست مي آوري. ده برابر و صد برابر هم داده مي شود به جايي كه بي اندازه مي رسد. اگر براي آينده ات فكر مي كني محتاج بشود و كسي به آنها كمك نكند چون تو كمك نكردي شايد اگر ندهي تو را بسوزاند. خلاصه كسي كه مالش در حد واجب ندهد دو برابر از بين مي رود. هم مي رود و هم جريمه مي دهد و قيامت هم سر جاي خودش ولي اين نسخه كامل نيست. درد با شناخت، درمان مي شود آرزوهاي طولاني و دراز يكي از بيماري هاي مهم است طول امل يا آرزوهاي طولاني و دراز، قرآن مي گويد اين دنيا مسير نيست و اگر آرزو داري يك سري از آرزوها هستند كه دست يافتني است و اين آرزوها را جايگزين آرزوهاي طول و دراز مي كند آرزوهاي ما بايد در كانالي باشد كه بگيرد و برآورده شود آن آرزوها، آرزوهاي معنـــــــــوي است، اين از نظر كلي است اگر نه آرزوهاي مادي هم هستند. مي دانيد كه چرا آنقدر آرزو مي كنيم چون به ديگران نگاه مي كنيم، ماشين، خانه داشتن و ... بعد مي گويد اصلاً اين جور چيزها را آرزو نكن اگر مي خواهي به آنجا برسي اين آرزوها را از نطفه بخشكان. قرآن شفاءاست و درمان دارد. قرآن تجلي خداست. قرآن در مورد شكر، حسود، كفر و ... حرف هاي زيادي دارد و براي رفع هر كدام راه حل هايي بيان كرده. پس اين نوع شيوه پيش نيازش: قرآن درمان شناسي از قرآن بر مبناي شناخت درماني و ارائه آيات قرآن و بلافاصله پشتش درمان آنها اين نتيجه انس با قرآن است. شيوه پنجم : روش منظومهاي ذهن انسان از انضباط خوشش مي آيد و دوست دارد موارد پراكنده را به هم وصل بكند. مثل پازل مباحث قرآني كه قابليت دارد كه منظومه اي درست شود. شيوه هاي ديگري هست كه حدود 20 مورد مي شود ولي به علت كمبود وقت نمونه هايي از آنان بيان شد و شما مي توانيد به همين طريق روش هاي ديگري نيز به شيوه هاي تفسير قرآن بيفزاييد.
والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته
يكشنبه 11 شهريور 1386 ساعت 2 بعد از ظهر
E-Commiunication Center Copyright ©2007I.A.U. Islamic Azad University. Science and Research Branch
|
||||
