نام :مرجانه

نام خانوادگی : خراط صادقی

رشته : علوم محیط زیست

بررسی آلاینده های زیست محیطی موثر در شیوع سرطان در غرب استان مازندران

بالاي صفحه

به همت فارغ التحصیل دکتری علوم محیط زیست مرکز تحقیقات و مطالعات محیط زیست و انرژی واحد علوم و تحقیقات  و برای نخستین بار در ایران صورت گرفت:

بررسی آلاینده های زیست محیطی موثر در شیوع سرطان در غرب استان مازندران

" آلاینده های زیست محیطی موثر در شیوع سرطان در غرب استان مازندران و تهیه نقشه پراکنش  آن در محیط GIS  " به همت فارغ التحصیل دکتری واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی و برای نخستین بار در ایران بررسی شد.

به گزارش روابط عمومی واحد علوم و تحقیقات دکتر مرجانه خراط صادقی فارغ التحصیل دکتری علوم محیط زیست مرکز تحقیقات و مطالعات محیط زیست و انرژی در این رابطه گفت: نگرانی ناشی از برخی از بیماری‌های خطرناک نظیر سرطان و علل بروز آن از جمله مواردی هستند که همواره نظر محققین را به خود جلب نموده است. از جمله این عوامل فاکتورهای زیست محیطی هستند که در تحقیقات گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند.

وی با بیان این مطلب که در طی سالهای گذشته گزارشات متعددی در رابطه با آمار بالای بروز سرطان در استان مازندران ارائه شده است که از آن جمله می‌توان به کارهای تحقیقاتی انجام شده در خصوص وقوع سرطان مری كه توسط کمپ و محبوبی در سال 1972 انجام پذیرفته است ، اشاره کرد ، افزود: عوامل متعددی نظیر رژیم غذایی، آفت کش‌ها، سموم دفع آفات نباتی و... در بروز سرطان نقش دارند و در اين ميان عناصر سنگین، پرتوها و عادات غذایی از مهمترین عواملی هستند که در این تحقیق به آنها پرداخته شده است. مشخص کردن عوامل طبیعی و انسان ساخت در بروز سرطان، تعیین پتانسیل پرتوزایی خاک، شناخت مناطق حساس، نحوه پراکنش مواد سرطان‌زا ،تهیه نقشه پراکنش عناصر سنگین و پرتوزا در آب و خاک، ایجاد پایگاه داده‌ها در محیط GIS، تهیه نقشه پراکندگی میزان مرگ و میرهای ناشی از انواع سرطان و مشخص کردن نقش عناصر سنگین و پرتوزا در بروز سرطان در زمره اهداف تحقیق حاضربوده‌اند.

وی ادامه داد: در انجام این تحقیق مراجعات متعددی به شرکت‌های مختلف ذیربط، سازمان صنایع و معادن استان، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، جهاد کشاورزی، مسکن و شهرسازی و ... صورت پذیرفته تا بتوان حداکثر اطلاعات مورد نیاز در انجام تحقیق را گردآوری کرد. کلیه این اطلاعات در یک پایگاه داده در محیط GIS ، ارائه شد تا بتوان از این اطلاعات در بخش‌های مختلف تحقیق استفاده کرد.

صادقی با اشاره به این مطلب که به منظور آگاهی از عادات غذایی و عوامل تاثیر گذار محیطی بر مردم منطقه پرسشنامه‌ای تهیه شد تا بتوان ارتباط بین بروز انواع سرطان با عوامل یاد شده را تعیین کرد ، ادامه داد : در این مسیر حدود 5000 پرسشنامه تکمیل شده و از طریق نرم افزارهای MVSP, SPSS تحلیل‌های لازم انجام پذیرفت. در برنامه کامپیوتری  ,MVSP اطلاعات حاصل از اجرای برنامه SPSS به عنوان داده‌های ورودی استفاده شده و در نهایت آنالیز خوشه‌ای آن به همراه سطوح مختلف ضرایب تشابه ارائه شد.

فارغ التحصیل دکتری واحد علوم و تحقیقات تصریح کرد: دندوگرام آنالیز خوشه‌ای جهت 8 عنصر سنگین در پیوندهای سست، سولفیدی و آلی، فازهای انسان ساخت و طبیعی ترسیم شد. تفسیر دندوگرام های آنالیز خوشه ای این عناصر ارائه شد، در مرحله بعد به منظور تعیین غلظت 8 عنصر سنگین در خاک با استفاده از 53 ایستگاه تعیین شده نقشه‌های پراکنش این عناصر در منطقه مورد مطالعه در محیط GIS ارائه شد، تا مشخص شد بیشترین غلظت هر یک از عناصر در کدام ناحیه از منطقه مورد بحث بیشتر بوده تا بر اساس آن بتوان تحلیل های آتی را بنیان گذارد.

وی با بیان این مطلب که نظیر همین اقدام در خصوص نقشه‌های پراکنش عناصر سنگین در آبهای آشامیدنی و معدنی منطقه مورد مطالعه با استفاده از 50 ایستگاه نمونه‌برداری انجام پذیرفت که در این رابطه به عنوان نمونه نواحی چالوس و نور حاوی بیشترین مقدار سرب بوده‌اند ادامه داد: از آنجائیکه مواد پرتوزا در آبهای آشامیدنی ، معدنی و خاکهای سطحی منطقه می توانند نقش موثری به عنوان  عوامل تعیین کننده  در  بروز  انواع  سرطان داشته  باشند ،        لذا نسبت به اندازه گیری

  ²²⁶Ra ، ²³²Th ، ⁴⁰K ، ¹³⁷Cs با استفاده از دستگاه اسپکترومتری گاما اقدام شد. دوز جذبی گامای ناشی از هسته‌های پرتوزای طبیعی در نمونه‌های خاکهای سطحی منطقه از جمله مواردیست که در این تحقیق مورد توجه قرار گرفته و میزان دوز جذبی آنها بر اساس استاندارد (UNSCEAR ,2000) محاسبه شد.

صادقی افزود: به منظور تعیین ارتباط معنی‌دار بین عوامل اندازه‌گیری شده با میزان مرگ و میر ناشی از 13 سرطان شایع در منطقه ، نقشه‌های پراکنش میزان مرگ و میر طی سالهای 86-84 در محیط GIS تبیین شد. بررسی نقشه میزان کل مرگ و میر نشان می‌دهد که سرطان معده بیشترین وقوع را در منطقه چالوس و متعاقباً تنکابن در بر می‌گیرد، در حالیکه سرطان مری بیشتر در مناطق نوشهر و نور ثبت شده‌اند. توزیع ناهمگون میزان کل مرگ و میر ناشی از سرطان‌ها در این منطقه نشان می‌دهد که عوامل موثر در بروز آنها از منشاء واحدی برخوردار نیست.

وی گفت: به این ترتیب نقشه پتانسیل آلودگی و ریسک زیست محیطی، جهت عناصر مختلف در نواحی مختلف منطقه مورد مطالعه در محیط GIS ترسیم شده تا از یک طرف بتوان تحلیل‌های لازم را ارائه کرده و از طرفی دیگر پایگاه داده به منظور ورود اطلاعات جدید در آینده ایجاد شود. به همین روال، نقشه پتانسیل آلودگی و ریسک زیست محیطی برای تلفیق چهار عنصر رادیواکتیو در منطقه تهیه شد.

وی ادامه داد: مقایسه نتایج آنالیز عناصر سنگین در خاکهای سطحی نشان داد، که میانگین غلظت عناصر بر حسب (mg/kg) را که می توان به ترتیب ذیل برشمرد : آرسنیک (65/2) ، سرب (63/98) ، کادمیوم (6/27) ، روی (85/81) ، نیکل(63/96) بوده اند که در مقایسه با مقادیر جهانی آنها به ترتیب در پوسته زمین و خاک (8 ، 5/5)، ( 32 ،16)، (2/0 ، 1/1-06/0) ،(80،64) و (20، 100) بسیار بالاتر بوده و با توجه به اینکه ساختار زمین‌شناسی هر منطقه با سایر نقاط متفاوت است در ارزیابی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. از مجموعه مطالعاتی که در زمینه‌های فوق صورت گرفت، مشخص گردید وجود عناصر سنگین در خاک منطقه که نشات گرفته از منابع طبیعی و یا انسان ساخت است، از مهمترین عواملی هستند که می‌توانند در بروز سرطان نقش داشته هستند.

فارغ التحصیل دکتری واحد علوم و تحقیقات با بیان این مطلب که این امر به خصوص در بخشی از نواحی این منطقه نظیر رامسر و اطراف آن ، شمال و جنوب منطقه چالوس و بخشی از منطقه نور کاملاً مشهود است افزود: وجود عناصر پرتوزا در خاک که از منابع طبیعی و انسان ساخت وجود دارند و مقایسه آنها با مقادیر مجاز نشان دهنده اهمیت این فاکتور در احتمال بروز سرطان است. به منظور دست یابی به یافته‌های جدیدتر، ضروری است نسبت به اندازه‌گیری عناصر سنگین و  پرتوزا در محصولات غذایی غالب مورد  استفاده مردم منطقه و در مو و ناخن افراد مبتلا به سرطان در منطقه، در رابطه با نحوه استفاده از روغن‌های مایع و جامد، بررسی میزان نیتریت و نیترات در آبهای آشامیدنی، در مطالعات آتی اقدام کرد.

وی تصریح کرد: از سایر اقدامات مهمی که در مطالعات آتی باید انجام پذیرد ، می‌توان به تبیین مدیریت پایش و کنترل دائمی، محاسبه و تخمین مقدار پرتوگیری انسان، تعیین ظرفیت رادیولوژیکی محیط زیست، تأثير کاهش مصرف کودهای پتاسه و فسفاته و سموم ، بررسی اثرات بیولوژیکی عناصر سنگین و مواد پرتوزا در بدن انسان و ارتباط مواد پرتوزا و شیوع سرطان مری در استان مازندران و همچنین تعمیم این مطالعات در سایر مناطق شمالی کشور اشاره کرد.

یاد آورمی شود مقاله این فارغ التحصیل واحد علوم و تحقیقات تحت عنوان " RELATIONSHIP OF SOIL TERRESTRIAL RADIONUCLIDE CONCENTRATIONS AND THE EXCESS OF LIFETIME CANCER RISK IN WESTERN MAZANDARAN PROVINCE , IRAN" در ژورنال ISI  با عنوان " Radiation Protection Dosimetry Advance Access Published August 6, 2010 " به چاپ رسیده است.

ضمناً این پروژه از حمایت سازمان انرژی اتمی ایران و سازمان حفاظت محیط زیست کشور برخوردار بوده و مذاکراتی صورت گرفته تا بتوان پروژه ای در سطح ملی در این زمینه با حمایت سازمان های مذکور و سایر سازمان های ذیربط به اجرا گذاشته شود.

بالاي صفحه

بالاي صفحه

E-Commiunication Center

Copyright ©2007I.A.U. Islamic Azad University. Science and Research Branch  Design : Mohammad Jahanseir  All rights reserved